Polityka wpierania polskiego rolnictwa

Polska jest krajem o bardzo dużym potencjale produkcji rolnej i należy w tej dziedzinie do unijnej czołówki wśród 27 państw członkowskich. Od momentu wstąpienia do Unii Europejskiej sytuacja w polskim rolnictwie systematycznie się poprawia. Rolnicy i przetwórcy branży rolno-spożywczej należą do grupy, która najlepiej wykorzystuje dostępne środki finansowe. Systematycznie rosną także nakłady na rolnictwo w budżecie krajowym. W 2005 roku wynosiły one 30,3 mld zł, natomiast w 2010 - 37,7 mld zł, a w 2011 r. 40,5 mld zł. Rozwijają się obszary wiejskie, poprawia stan infrastruktury, powstają przedszkola, świetlice i place zabaw w szkołach oraz obiekty budowane w rządowym programie "Moje Boisko - Orlik 2012".

Dopłaty bezpośrednie

Za 2010 rok Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłaci 12,8 mld zł w ramach dopłat bezpośrednich i płatności uzupełniających. Płatności te, zgodnie z przepisami unijnymi, wypłacane są w okresie od 1 grudnia do 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego.

Zgodnie z Traktatem Akcesyjnym, Polska przyjęła uproszczony system płatności bezpośrednich. To oznacza, że w 2013 roku osiągniemy poziom płatności w wysokości 100 proc. Ze względu na historyczne uwarunkowania (m.in. wysokość plonu referencyjnego), formalne zrównanie płatności nie oznacza, że polscy rolnicy będą otrzymywali wsparcie równe wysokości pomocy otrzymywanej w innych krajach UE. Dlatego już w 2008 roku rząd rozpoczął batalię o zmianę zasad Wspólnej Polityki Rolnej po 2013 roku. Cały czas trwają dyskusje, spotkania i konsultacje. Opowiadamy się za odejściem od historycznych tytułów do płatności, za uproszczeniem i przejrzystością Wspólnej Polityki Rolnej, za utrzymaniem obydwu filarów tej polityki. Coraz więcej państw popiera nasz punkt widzenia.

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013

W ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na wsparcie rolnictwa i obszarów wiejskich przewidziane zostało 17,4 mld euro. Do końca 2010 roku, łączna kwota zakontraktowanych w ramach podpisanych umów oraz wydanych decyzji (również dla działań wieloletnich) środków wyniosła nieco ponad 40 mld zł. Stanowi to ok. 58,5% środków dostępnych na lata 2007-2013. Równocześnie, do końca roku 2010 dokonane zostały już płatności dla beneficjentów na łączną kwotę ok. 20 mld zł, co stanowi ponad 28,5% realizacji budżetu Programu. W sumie zagospodarowanych zostało już ponad 80% środków z Programu PROW 2007-2013.

Z Programu korzystają także rolnicy, którzy ponieśli straty w wyniku powodzi w 2010 roku. Pieniądze mogą trafiać do gospodarstw rolnych, w których straty przekroczyły 30 proc. średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiła szkoda oraz straty w majątku trwałym nie mniejsze niż 10 tys. zł. Rolnicy mogą otrzymać do 300 tys. zł na odbudowę i odtworzenie produkcji rolnej (np. chmielu, sadów), przy zaangażowaniu środków własnych w wysokości nie mniej niż 10 proc.

Dodatnie saldo w handlu zagranicznym

Pomimo ograniczonego popytu spowodowanego kryzysem udało się utrzymać bardzo dobre wyniki w handlu zagranicznym. Wartość eksportu towarów rolno-spożywczych za 2008 rok wyniosła prawie 41 mld zł, a za 2009 blisko 49,6 mld zł wobec 38 mld zł w 2007 roku i 33,5 mld zł w 2006. Utrzymuje się dodatnie saldo obrotów - w 2009 roku wyniosło ponad 9,5 mld zł (7,7 mld zł za cały 2007 rok), a za 11 miesięcy 2010 roku już 9,7 mld zł. To jedyna grupa towarowa, która w wymianie handlowej przynosi dodatnie saldo w handlu zagranicznym.

Więcej pieniędzy w ramach Wspólnej Polityki Rolnej

W ramach Wspólnej Polityki Rolnej uzyskano możliwość kontynuowania obecnego systemu płatności bezpośrednich do 2013 roku (miał obowiązywać do 2011 roku), pozyskano dodatkowe 90 mln euro m.in. na wsparcie sektora mleczarskiego oraz ok. 170 mln euro dla obszarów wiejskich na inwestycje w odnawialne źródła energii i ułatwienia w dostępie do szerokopasmowego Internetu.

Fundusze sołeckie

Dodatkowym źródłem pieniędzy dla obszarów wiejskich są fundusze sołeckie, czyli pieniądze w budżecie gminy zagwarantowane dla sołectwa na wykonywanie przedsięwzięć służących poprawie warunków życia mieszkańców. Środki można przeznaczyć np. na budowę placu zabaw, naprawę chodników czy postawienie koszy na śmieci. Ilość pieniędzy dla sołectwa zależy od zamożności gminy - średnio jest to ok. 10 tys. zł. Ustawa o funduszu sołeckim obowiązuje od kwietnia 2009 roku.

Narodowy Program Przebudowy Dróg Lokalnych

W 2008 roku rząd przyjął Narodowy Program Przebudowy Dróg Lokalnych. Program został zaplanowany na lata 2009-2011. Każdego roku z budżetu państwa na budowy dróg lokalnych rząd przeznacza około miliarda złotych. Inwestycje są finansowane w połowie przez rząd, a w połowie przez samorządy. W 2009 roku przeszło 2,7 tys. km dróg lokalnych w całej Polsce zostało zmodernizowanych lub wybudowanych. W 2010 roku wykonano modernizację lub wybudowano ponad 2,9 tys. km dróg gminnych i powiatowych.

Usprawnienie obrotu ziemią rolniczą

W lutym 2010 roku rząd przyjął nowelizację ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, która usprawnia obrót ziemią rolniczą, wprowadza ułatwienia w zakupie ziemi przez rolników indywidualnych oraz przewiduje szybkie rozdysponowanie gruntów z zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Dzięki zmianom przyspieszona zostanie sprzedaż nieruchomości rolnych. Zyskają nabywcy gruntów, którzy będą mogli wystąpić o rozłożenie ceny sprzedaży na 15 lat, pod warunkiem wpłaty min. 10 proc. ceny.

Pomoc dla rolników poszkodowanych przez powódź

W wyniku powodzi z 2010 r. zalanych lub podtopionych zostało blisko 124 tys. gospodarstw o łącznej powierzchni około 780 tys. ha. W związku tym rząd przygotował specjalną pomoc dla rolników. W czerwcu 2010 r. podjęto uchwałę w sprawie ustanowienia programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane w 2010 roku przez powódź, obsunięcia ziemi i huragan. Pomoc obejmuje preferencyjne kredyty na wznowienie produkcji, możliwość odraczania terminu płatności składek z tytułu ubezpieczenia w KRUS oraz odraczania i rozkładania na raty płatności z tytułu umów sprzedaży i dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, bez stosowania opłat i odsetek za okres odroczenia.

Ponadto udzielana została pomoc społeczna rodzinom rolniczym w formie jednorazowego zasiłku w wysokości: 2 tys. zł dla rodzin rolniczych prowadzących gospodarstwa rolne o powierzchni do 5 ha użytków rolnych albo dział specjalny produkcji rolnej oraz 4 tys. zł dla rodzin rolniczych prowadzących gospodarstwa rolne o powierzchni powyżej 5 ha użytków rolnych.

Dla rolników z terenów powodziowych złagodzono także kryteria dostępu do funduszy dostępnych w ramach Programu Obszarów Wiejskich 2007-2013.