Projektowana ustawa jest adresowana do wszystkich osób niepełnosprawnych o znacznym lub umiarkowanym stopniu, w tym także osób, które przed dniem 1 stycznia 1997r. zostały zaliczone do I lub II grupy inwalidów, jeżeli orzeczenie o zaliczeniu do tej grupy nie utraciło mocy. Warunkiem skorzystania z uprawnień określonych w ustawie będzie złożenie na ręce wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub upoważnionego przez niego pracownika urzędu gminy, oświadczenia o spełnieniu warunku określonego w art. 2 ustawy. Osoby zaliczone do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoby wobec których orzeczono o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji lub o samodzielnej egzystencji oraz osoby zaliczone do I grupy inwalidów a ponadto inne osoby niepełnosprawne o których mowa w ustawie – pod warunkiem, że przedstawią zaświadczenie lekarskie, iż stawiennictwo osobiste w lokalu wyborczym jest niemożliwe lub stanowi zagrożenie dla zdrowia wyborcy – będą mogły złożyć takie oświadczanie w miejscu swojego zamieszkania. Niezwłocznie po złożeniu oświadczenia wyborca otrzyma zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym. Będzie to dokument potwierdzający ustawowe uprawnienia.

     W zakresie ułatwiania dostępu do informacji ustawa proponuje :

• wprowadzenie nieodpłatnej informacji wyborczej dla osób niepełnosprawnych w formie infolinii oraz materiałów drukowanych przesyłanych na prośbę wyborcy – każdy wyborca będzie mógł zażądać przysłania materiałów wyborczych na swój adres domowy,
• obowiązek umieszczania obwieszczeń wyborczych oraz wyników głosowania w miejscach łatwo dostępnych dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej,
• obowiązek ustnego przekazania osobie niewidomej lub niedowidzącej treści obwieszczeń wyborczych przez wyznaczonego członka obwodowej komisji wyborczej.

     Ustawa wnosi nową jakość w definiowanie liczby lokali wyborczych, które powinny być przystosowane dla osób niepełnosprawnych o ograniczonej sprawności ruchowej. W miejsce dotychczasowych przepisów, ustawa kreuje docelowe rozwiązanie  z co najmniej 1/3 ogólnej liczby lokali dostępnych dla osób niepełnosprawnych na terenie każdej gminy a w przypadku, gdy teren gminy obejmuje więcej niż jeden okręg wyborczy, wskaźnik ten należy stosować do każdego z okręgów odrębnie. W okresie przejściowym wymogi te zostały określone na niższym poziomie. Do dnia 31 grudnia 2012r. ustawa wymaga utworzenia co najmniej jednego takiego lokalu na terenie każdej gminy, z dodatkowym warunkiem, że na terenie każdego okręgu musi być co najmniej jeden taki lokal. Następnie, do końca 2015r. wymagany wskaźnik zostaje określony na poziomie 20%. W praktyce będzie to więc istotne zwiększenie liczby lokali wyborczych dostępnych dla osób niepełnosprawnych o ograniczonej sprawności ruchowej. Ponadto projekt listy lokali wyborczych będzie przekazywany do zaopiniowania organizacjom zrzeszającym lub reprezentującym osoby niepełnosprawne mieszkające na terenie gminy (miasta).

     Całkowicie nowatorskim rozwiązaniem jest możliwość głosowania korespondencyjnego. Warunkiem skorzystania przez wyborcę z tego uprawnienia będzie złożenia oświadczenia woli głosowania korespondencyjnego najpóźniej na 21 dni przed głosowaniem. W praktyce takie oświadczenie będzie najczęściej składane razem z oświadczeniem o spełnieniu wymogów ustawowych, uprawniających do skorzystania z rozwiązań ułatwiających udział w wyborach, określonych w ustawie. Fakt złożenia oświadczenia o woli głosowania korespondencyjnego będzie niezwłocznie odnotowywany na zaświadczeniu o nadanym numerze identyfikacyjnym. Osoba uprawniona do głosowania korespondencyjnego otrzyma pocztą, najpóźniej na 10 dni przed dniem wyborów,  przesyłkę z materiałami wyborczymi. Będzie to przesyłka polecona, ale osoba uprawniona będzie musiała ją odebrać osobiście; nie będzie dopuszczony odbiór przez domowników. W skład materiałów wyborczych wejdą karty do głosowania, koperta A, koperta B zaadresowana do odpowiedniej obwodowej komisji wyborczej wraz z adnotacją że przesyłka została opłacona (czyli wysłanie koperty będzie dla wyborcy bezpłatne) oraz zaświadczenie o uprawnieniu do głosowania korespondencyjnego. Wyborca będzie umieszczał karty do glosowania w kopercie A, a następnie całość, wraz z zaświadczeniem, w kopercie B i wysyłał to na adres komisji wyborczej.

     Dla celów głosowania korespondencyjnego zostanie wyznaczona co najmniej jedna komisja w każdym okręgu wyborczym, nie mniej niż jedna na terenie każdej gminy. W praktyce ilość tych komisji powinna być  zależna od ilości osób, które wyraziły wolę głosowania korespondencyjnego – tak aby nie spowodować nadmiernego obciążenia pracą jednej z komisji wyborczych. Jeżeli wyborca zmieni zdanie i będzie chciał oddać głos osobiście to będzie miał taką możliwość – ale tylko w lokalu obwodowej komisji wyborczej, której adres został wskazany na kopercie B. Wynika to z konieczności zapewnienia szczelności systemu. W takiej sytuacji wyborca skorzysta z kart do głosowania przesłanych mu na adres domowy.

     Ustawa stwarza możliwość głosowania z pomocą asystenta wyborczego ustanowionego przez samego wyborcę lub powołanego przy obwodowej komisji wyborczej. Tacy asystenci pełniliby dyżur w lokalach komisji w godzinach 10:00 – 16:00 a w przypadku komisji, w których istniałaby możliwość głosowania przy pomocy nakładek do kart do głosowania w alfabecie Braille'a – przez cały czas pracy komisji. W praktyce można oczekiwać, że na terenie każdej gminy powinna funkcjonować co najmniej jedna obwodowa komisja wyborcza z asystentem wyborczym.

     Ustawa przewiduje możliwość głosowania przez wyborcę niewidomego lub niedowidzącego przy pomocy nakładek do kart do głosowania w alfabecie Braille'a, W każdym okręgu wyborczym zostanie wskazana jedna obwodowa komisja wyborczą, nie mniej jednak niż jedną na terenie każdej gminy. Wzór nakładek zostanie określony w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Jest prawdopodobne, że konieczne będzie także dokonanie zmian we wzorach kart do głosowania, aby zapewnić spójność całego systemu.

     Dużym ułatwieniem dla wyborców niepełnosprawnych będzie możliwość wyboru dogodnego lokalu wyborczego, w którym wyborca niepełnosprawny zamierza głosować – w obrębie okręgu wyborczego właściwego dla swojego miejsca zamieszkania. W praktyce wyborca niepełnosprawny, który otrzyma zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, nadal pozostanie na liście wyborców w obwodzie właściwym dla swojego miejsca zamieszkania. Będzie miał jednak także możliwość wyboru innej komisji, w której odda glos. Projektowana ustawa przewiduje, że będzie on dopisywany na swoje żądanie, w dniu wyborów, do spisu wyborców w wybranym przez siebie obwodzie, który jest częścią okręgu wyborczego właściwego dla miejsca zamieszkania wyborcy a ponadto:

• lokal wyborczy jest dostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej,
• w lokalu wyborczym jest możliwe głosowanie przy użyciu nakładek do kart do głosowania w alfabecie Braille’a,
• w lokalu wyborczym pełni dyżur asystent wyborczy przy obwodowej komisji wyborczej.

     Warunkiem dopisania do spisu wyborców będzie okazanie obwodowej komisji wyborczej zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym.

Tekst projektu ustawy